شکل نتها
شکر خدا موفق شدم با گردآوری پاسخ سوالات به کمک همکاران خدمت دیگری به همکلاسی های عزیز بنمایم ، در مورد سوال آخر شکل نتها در متن درج نشده ولی دوستان علاقمند می توانند با مراجعه به سایتی که آدرسش در پایان متن آمده تصویر نتها را کپی کنند یا از تصویری که جداگانه قرار داده ام استفاده کنند .
سعی کردم پاسخها را کامل بنویسم تا دوستان بتوانند با سلیقه خود قسمتهای لازم را انتخاب کنند که فایلهای ارسالی برای استاد کاملا شبیه به هم نباشد .
از دوستانی که مطالب را کپی می کنند خواهش می کنم حتما در قسمت نظرات یادداشتی بگذارند و خواهش دیگر این که قصد دارم مجموعه ای از کارهای اقدام پژوهی و برنامه ریزی فعالیت پرورشی را برای استفاده دیگر همکاران جمع آوری کنم لطف کنید و کپی اقدام پژوهی و برنامه ای را که برای یک فعالیت پرورشی نوشته اید برای من ایمیل کنید ، قبلا از شما عزیزان کمال تشکر را دارم .ایمیل من :ali _ tavakoli0@yahoo.com
کاربرد سرود و آهنگهای انقلابی در فعالیتهای پرورشی
1- حرمت موسیقی در اسلام اشاره به شکل آهنگ دارد یا محتوا؟ توضیح دهید .
مقام معظم رهبری :
غنا در شرع اسلام حرام است ، اشاره به شکل ندارد بلکه اشاره به محتوا می کند . وقتی می خواهید دنبال غنا بگردید آن آهنگ را از لحاظ شکل مطالعه نکنید ، غنا یک امر محتوایی است نه یک امر قالبی ، غنا در صورتی حرام است که مناسب مجالس لهو ولعب باشد .
هر موسيقى که به نظر عرف موسيقى لهوى و مطرب که مناسب با مجالس عيش و نوش است باشد، موسيقى حرام محسوب مىشود و فرقى نمىکند که موسيقى کلاسيک باشد يا غير کلاسيک. تشخيص موضوع هم موکول به نظر عرفى مکلّف است و اگر موسيقى اين گونه نباشد بخودى خود اشکال ندارد.
این مطلب، گفتاری است از شهید دکتر بهشتی در پاسخ به نامهای که از ایشان، ادله حرمت یا عدم حرمت موسیقی در اسلام را میطلبد. این نامه را ایشان در سالیان حضور در آلمان (۴۹-۱۳۴۳) پاسخ داده است.
خلاصه مطلب چنين است: كه هر آوازه خوانی حرام نيست، هر نوازندگی حرام نيست آن نوع از آوازه خوانی و آن نوع ازنوازندگی كه شنونده يا حاضران در يك مجلس را به گناه میكشاند و اهتمام آنها را به رعايت قوانين پاكی و تقوی ضعيف میكند اراده آنها را برای گناه نكردن و به گناه آلوده نشدن سست میكند و آنها را به شركت در گناه تشويق میكند، نوع موسيقی حرام است. اما اگر آوازه خوانی يا حتی موسيقی هست كه اين اثر را ندارد حرام نيست. اين رأی برخی ديگر از دانشمندان و فقها است كه اين روايات را اينطور فهميدهاند. بنابراين درباره موسيقی در اسلام اينطور گفت كه هر نوع آوازه خوانی و هر نوع موسيقی كه شنونده را به شهوترانی مخصوصاً به بی پروايی در گنه كاری میكشاند، شنونده را برای ارتكاب فسق و فجور و كارهای خلاف عصمت و پاكی و تقوی بیپروا میكند، انگيزههای شهوت در او چنان برمیانگيزد. تا در ارتكاب گناه خدا، قانون خدا، تعاليم پيغمبران، رعايت پاكی و تقوی را و رعايت ارزشهای عالی انسانی را فراموش كند (ولو موقتاً فراموش كند) در اسلام حرام است، اين قدر مسلم است اما آوازه خوانیهای ديگر و موسيقیهای ديگر را نمیشود گفت بطور مسلم در اسلام حرام شده است. حالا توجه میكنيد به اينكه حتی كلمه لهو و همچنين كلمه لغو هم چقدر با اين موسيقی مناسب است. دركلمات فقها گفته میشود: لهو آنی است كه آدمی را از ياد خدا غافل میكند. در اين از ياد خدا غافل كردن، مرحله خاصی از غفلت از ياد خدا را میخواهد بيان كند و آن مرحله خاص اين است كه آدم با ايمان هر وقت با گناهی روبرو میشود و هر وقت با لغزشی روبرو میشود خودبهخود بياد خدا میافتد. اينكه چون اينكار حرام است، خدا گفته نكن پس نكنم. اين حالت كه برای يك انسان با ايمان در برخورد با گناه دست میدهد اين يكی از ضامنهای مؤثر در حفظ پاكی و فضيلت در مردم است. اصلاً يكی از مهمترين ارزشهای ايمان اين است كه ايمان پليس باطن است. وقتی انسان تك و تنها هم نشسته با گناهی روبرو میشود. ايمان درونی و وجدان الهی بر او نهيب میزند كه خدا ناظر اعمال توست! نكن! اين توجه به خدا، از مهمترين ارزشهای تربيتهای دينی است. بنابراين خود بهخود آن نوع از موسيقی و آن نوع از آوازهخوانی كه در آدمی اين توجه را ضعيف كند تا آن حد ضعيف كند كه انسان وقتی با گناه روبرو میشود، اصلاً ديگر يادش نباشد كه خدايی هست و بیپروا گناه بكند حتی با شوق و رغبت به گناه آلوده بشود البته حرام است، من فكر میكنم كه اگر هيچ آيهای و هيچ روايتی هم در اينباره نبود و فقط ما بوديم و تعاليم اسلام و بلكه تعاليم اديان درباره ارزش ايمان استنباط میكرديم كه اين نوع موسيقی حرام است. http://rahianehozoor2.blogfa.com
2- واژه های زیر را توضیح دهید :
دستگاه ، آواز ، ردیف یا گوشه
موسیقی سنتی ایران از دستگاهها، ملحقات یا متعلقات و گوشه های موسیقی
تشکیل شده است. دستگاه از دو واژی (دست)و (گاه)به معنای مکان، زمان و نغمه تشکیل
شده و مانند لغت پهلوی ((دستان)) در موسیقی دوران ساسانی، به نوعی موسیقی که با
دست اجرا می شود، اشاره می کند.
دستگاه را به معنای وسیعتر می توان به راژمان (System) تعبیر کرد. چه از این حیث نیز موسیقی
ایرانی به راژمان کامل یونانی شباهت دارد که در موسیقی قدیم یونان شامل دستگاههای
دورین، فریژین، لیدین و ملحقات آنها مانند هیپودورین و هیپوفریژین و غیره بوده است.
یک دستگاه موسیقی از نظر قالب، قطعه ای کامل است و مانند سونات و
سنفونی دارای قواعد و قسمتهای مختلفی است که با ساز و آواز اجرا می شود.در موسیقی
غربی، معمولآ قطعاتی که به وسیله ساز یا ارکستر نواخته می شود با موسیقی آوازی فرق
دارد. اما در دستگاه موسیقی ایرانی، آواز قسمت اصلی و مرکزی موسیقی است و قسمتهای
پیشین آواز(پیش درآمد و چهار مضراب) و قسمتهای بعدی آواز(تصنیف و رنگ) در حقیقت به
طور مقدمه یا خاتمه موسیقی، به آن بستگی دارد.
http://mehranmusic.blogsky.com
تعریف
آواز
آواز مجموعه ای از نغمه هاست که با ریتم آزاد، و برخی اوقات با وزن
آمیخته با میزان اجرا می گردد. آوازها در اصل قسمتی از دستگاهها می باشند.
تعریف گوشه
در هر دستگاه و آواز تعدادی گوشه با اسامی مختلف به کار می رود. گوشه،
جزء کوچکی از موسیقی است که به تنهایی استقلال ندارد، اما هر گوشه به آهنگ خاصّی
خوانده و نواخته می شود و نوازنده و خواننده روی این گوشه ها بدیهه نوازی و بدیهه
خوانی می کنند.
در ناریخ موسیقی ایران بیش از یک هزار کوشه متداول بوده است که امروزه
فقط حدود یکصد و پنجاه گوشه در قالب هفت دستگاه و پنج آواز خوانده و نواخته می
شود، و مابقی آنها در رهگذر تاریخ به فراموشی سپرده شده اند.
3- دستگاههای موسیقی ایرانی را نام برده و برای هر یک ، یک آهنگ معروف مثال بزنید .
شور: مرغ سحر ساخته مرتضی نی داوود - آلبوم یاد ایام و به خصوص خود تصنیف یاد ایام یکی از نمونه های خوب دستگاه شور است. آلبوم «زیباترین» علیرضا افتخاری و «مرا عاشق» شهرام ناظری هم دو نمونه مشهور دیگر از این دستگاه بزرگ هستند.
ماهور: زمن نگارم- درفکر تو بودم
آهنگ معروف «مرغ سحر» ساخته مرتضی نی داوود یکی از نمونه های شناخته شده این دستگاه است. مرتضی نی داوود، یکی از شاگردان خوب میرزا حسینقلی و درویش خان خودش هم یکی از ردیف دان های موسیقی ایرانی بوده. شروع این آهنگ کاملا الهام گرفته از درآمد ماهور است. «ز من نگارم خبر ندارد» از آلبوم آهنگ وفا و «ز دست محبوب» از آلبوم شب وصل هم در این دستگاه خوانده شده اند.
نوا : مرا ببوس - تصنیف «رفتم در میخانه» و آلبوم «نوا مرکب خوانی» از محمدرضا شجریان دو نمونه از این دستگاه هستند. «کنسرت نوا» از حسین علیزاده که دو نوازی تار و تنبک است و آلبوم «نینوا» باز هم از حسین علیزاده از دیگر نمونه های این دستگاه هستند.
همایون : بیا تا گل بر افشانیم
قطعه «شد خزان گلشن آشنایی» جواد بدیع زاده و آهنگ معروف «اگر بار گران بودیم رفتیم» در این دستگاه ساخته شده اند. آهنگ «کاروان» شهرام ناظری که بارها در تلویزیون بر روی نماهنگی مرتبط با شهدای جنگ تحمیلی شنیده شده هم یکی دیگر از نمونه های این دستگاه است.
سه گاه : بلبل شرق شجریان
آهنگ رسوای زمانه علیرضا قربانی در آلبومی با همین نام که با همایون خرم کار کرده در این دستگاه است. تصنیف «آسمان عشق» در آلبومش با همین نام و تار زلف، غم عشق و دل شیدا آلبوم «رسوای دل» و به ویژه آهنگ های «از غم عشق تو» این آلبوم، به خوبی این دستگاه را معرفی می کند.
راست پنجگاه : مرغ سحر
آلبوم «چشمه نوش» و آلبوم مشترک حسین علیزاده و علیرضا افتخاری با نام «راز و نیاز» دو نمونه خیلی خوب این دستگاه هستند.
چهارگاه : ای ایران –
قطعه معروف «سلام» کسایی که در آلبوم «صبحگاهی» علیزاده به زیبایی اجرا شده، نمونه ای زیبا از یک قطعه موسیقی ایرانی در دستگاه چهارگاه است که خیلی هایمان سال ها اول صبح هایمان را با آنها شروع کرده ایم، بدون اینکه بدانیم در این دستگاه ساخته شده اند. آلبوم «دستان» محمدرضا شجریان هم در این دستگاه کار شده. قطعه بی کلام «دخترک ژولیده» علینقی وزیری هم در این آلبوم مثال خوبی برای آشنایی با فضای چهارگاه است. http://www.bartarinha.ir
4- پیدایش موسیقی به چه ترتیب بوده وسازهای اولیه به چه صورت بوده اند؟
درباره چگونگی و زمان پیدایش موسیقی میان
محققان اختلاف وجود دارد ، اما آنچه محقق به نظر میرسد آدمی قبل از آنکه تکلم و
صوت را آموخته باشد با هنر موسیقی کم و بیش آشنا بود زیرا وزنها و آهنگها و حتی
آواهائی که از حنجرهاش بر میآمد نخستین گامها در راه پیدایش و ظهور موسیقی بود.
در اینکه نخست وزن وجود داشت و سپس صوت به وجود آمد ، تردیدی نیست .
اما آلات موسیقی نیز به نوبه خود ابتدا از استخوان و سپس از وسائل زهی مانند روده
و تارهای گیاهی سر انجام از سیم ساخته شد.
موسیقی آدمیان نخستین به هر شکل و صورتی که بود جنبه روحانی داشت و
وقتی موسیقی به قالب ترکیب در آمد و ریتمیک شد باز هم در ستایش و نیایش خدایان و
امور دینی به کار افتاد.
5- سه مورد از فواید مسیقی درمانی را بنویسید .
6- پنج مورد از اهداف تربیتی سرودخوانی در مدارس را بنویسید .
- از آنجا که دانش آموزان در سرودخوانی مورد توجه دیگران قرار می گیرند ، تشویق می شوندو شخصیت پیدا می کنند.
- هماهنگی و هم آوایی موجود در فعالیت سرود موجب پرورش روحیه کار جمعی و ایجاد وحدت می شود.
- حضور در مقابل دیگران و خواندن سرود همراه با بیرون راندن صدا نیروی اعتماد به نفس را در دانش آموزان تقویت می کند .
- موسیقی و سرود اگر مناسب درک و فهم ذهنی کودکان و نوجوانان باشد موجب پرورش جنبه های عاطفی و توجه به زیبایی ها می شود .
- استفاده از نیروی بیان ، آماده سازی دستگاه صوتی وتنفسی ، تأکید بر نحوه ی ادای کلمات ، موجب تقویت گفتاری و بهتر سخن گفتن می شود.
- عناصر ادبی و هنری موجود در برنامه ی سرود خوانی زمینه بسیار مساعدی برای عواطف و علایق و ذهن دانش آموزان می شود .
- سرودخوانی موجب آشنایی دانش آموزان با ریتم ، ضرب و ملودی می شود که از عناصر اصلی و سازنده ی موسیقی هستند .
- این فعالیت زمینه ی افزایش گنجینه لغات دانش آموزان را فراهم می کند .
- سرود و موسیقی مناسب زمینه ی درک موزونیت را در زندگی فراهم می کند .
7- نام پنج ساز اصیل موسیقی ایرانی را بنویسید و یکی را به دلخواه توضیح دهید .
دهل : دهل يك ساز كوبه ای بزرگ است كه جهت ايجاد صداهای بم به كار میرود.
تنبک :بر روی این ساز کوبهای ایرانی که به شکل جام است، پوست کشیده و چسبیده می شود. بدنه تمبک معمولاً از چوب درخت توت است كه صدايی متمايز ايجاد میكند.
سنج :سنج يك ساز كوبه ای فلزی است. ساز مورد استفاده در اجراهای رستاک شبيه سنج های معمولی ولی كوچكتر است. سنج از دو بشقابك گرد كوچك - عموماً از برنج - ساخته میشود و صدايش شبيه به زنگوله است
سرنا:سرنا سازی است از خانواده سازهای بادی- زبانه ای که صدایی بسیار رسا و شفاف دارد
قشمه:از دو نی کوچک از جنس استخوان نوعی پرنده تشکیل میشود و بر روی آن قطعه ای نی بریده شده قرار میگیرد که نقش تولید صدا را دارد.
سه تار:شکل ظاهری سه تار مانند تنبور است با این تفاوت که دارای کاسه ای کوچکتر می باشد. سطح کاسه سه تار چوبی است. سه تار امروزی چهار سیم دارد. این ساز با ناخن انگشت اشاره دست راست نواخته می شود. سه تار سازی است که هم بهصورت تک نوازی و هم در گروه نوازی ها مورد استفاده قرار می گیرد.
تنبور:تنبور، سازی است زهی- زخمه ای متشکل از کاسه ای گلابی شکل، دسته و گوشی ها که در حال حاضر داری سه سیم است. کاسه این ساز به طور سنتی به صورت یک تکه و یا چند تکه از ترکه های به هم پیوسته از چوب درخت توت ساخته می شود.
تار:تار یکی از مهمترین سازهای موسیقی کلاسیک (سنتی) ایران است. هنوز خاستگاه اصلی تار در دنیا به طور دقیق مشخص نشده است ولی به هر حال تار در قلمرو امپراطوری ایران (شامل: ایران، افغانستان و قسمت هايي از جماهير شوروي از جمله ارمنستان، گرجستان و آذربایجان) اختراع شده است.
کمانچه:کمانچه سازی است ایرانی، آذری و ارمنی. معمولاً کمانچه را بهوسیله مروارید و تکه های استخوان تزیین می کنند و گوشیهای آن را به شکل زیبایی از تکه های عاج می سازند. کمانچه سازی زهی- کششی است که بهوسیله آرشه نواخته می شود. کمانچه دارای دسته ای است که بهصورت عمودی بر روی کاسه کروی شکل ساز نصب میشود. این کاسه چوبی که بر روی آن پوست کشیده میشود، بعنوان جعبه تشدید صدا عمل می کند. کمانچههای سنتی دارای ۳ سیم ابریشمی هستند اما در حال حاضر از ۴ سیم فلزی در آن استفاده می شود . گوشی های ساز در انتهای فوقانی دسته ساز قرار دارند و در زیر کاسه میله ای تعبیه شده است که در زمان نواختن، ساز بر روی آن قرار می گیرد
8- در مورد سرود ای ایران و یار دبستانی هرچه می دانید بنویسید .
شاید شما هم هر بار که با شنیدن سرود
«ای ایران، ای مرز پرگوهر»، احساس غرور و بزرگی کردهاید و نیرویی حماسی، سراپای
وجودتان را در بر گرفته باشد؛ مشتاق شدهاید تا بدانید این سرود از سرودههای کیست
و چگونه و در چه چهارچوب سیاسی و اجتماعی شکل گرفته است.
به گزارش «تابناک»، نقل شده است، در
شهریور ۱۳۲۳ که نیروهای انگلیسی و دیگر متفقین، تهران را اشغال کرده بودند، حسین
گل گلاب در خیابان هدایت میبیند که یک سرباز انگلیسی در حال کتک زدن و فحاشی به یک
بقال ایرانی است. حتی به یک افسر نظامی هم که به قصد مداخله وارد ماجرا میشود،
سیلی محکمی میزند. گل گلاب، پس از دیدن این صحنه، با
چشمان اشکآلود به دیدن روح الله خالقی، موسیقیدان میرود و ماجرا را تعریف میکند
و میگوید:
«کار ما به اینجا رسیده که سرباز اجنبی
توی گوش نظامی ایرانی میزند؟» روح الله خالقی میگوید: ناراحتی تأثیری ندارد. بیا
کاری کنیم و سرودی بسازیم. همان جا مرحوم گل گلاب شروع به زمزمه شعری میکند که
با تکمیل آن خالقی موسیقی را مینویسد. بنان نیز آن را میخواند. ظرف یک هفته،
تصنیف ای ایران با یک ارکستر بزرگ ساخته میشود. ای ایران بارها در زمان زندگی
خالقی و شاعرش، گل گلاب، اجرا شد؛ آن هم در ارکستری که بیشتر توسط هنرجویان
هنرستان موسیقی در دوره مدیریت خالقی تشکیل شده بود و چهرههای آشنایی چون ارفع
اطرایی، هوشنگ ظریف، افلیا پرتو، گلنوش خالقی و انوشیروان روحانی در آن بودند و
حتی پای این سرود به سینما هم کشیده شد.
این قطعه را روح الله خالقی آهنگساز
نامدار روی شعری از حسین گل گلاب ساخت. ویژگی شعر ای ایران آن است که همه واژگان
آن به زبان فارسی است و واژگان بیگانه در آن راه نیافته و در فضایی حماسی و در
آواز دشتی ساخته شده است.
گفته میشود، ملودی اصلی و پایهای
کار از برخی نغمههای موسیقی بختیاری ـ که از فضای حماسی برخوردار است، گرفته و با
پرداخت و تنظیم حرفهای زنده یاد خالقی، این سرود در اجرای نخست به صورت کر خوانده
شد، اما ساختار محکم شعر و موسیقی آن سبب شد تا در دهههای بعد، خوانندگان آن را
تکخوانی اجرا کنند.
یار دبستانی من، سرودهٔ منصور تهرانی است که برای فیلم از فریاد تا ترور با صدای فریدون فروغی ساخته شده بود.[پس از بازبینی وزارت ارشاد، صدای فروغی از فیلم از فریاد تا ترور حذف گردید و جمشید جم آن را بازخوانی کرد. منصور تهرانی نیز آن را بازخوانی کرد.[۱] http://fa.wikipedia.org
این ترانه یا به قولی سرود انقلابی، محصول مشترک منصور تهرانی به
عنوان ترانه سرا و جمشید جم به عنوان خواننده است. در سال 1357 تولید و پخش گردید
و چون کلامش بیشتر مخاطبان درس خوانده را در بر می گرفت؛ کم کم به ترانه محبوب
دانش آموزان و دانشجویان تبدیل شد.
در ادامه قسمتی از گفتگو با این خواننده آمده است:
¤ تاريخچه سرود يار دبستاني به چه زمان و چه اتفاقي برمي گردد؟
يار دبستاني حدود 2 ماه بعد از پيروزي انقلاب به بهانه يك فيلم اجرا
شد ولي من چون خودم در سال 57 دانشجو بودم و در جريان تمامي وقايع دانشگاه و جامعه
قرار داشتم، آن را به ياد ياران دبستاني خواندم. من روز 13 آبان 57 در دانشگاه
بودم و دانش آموزان و دانشجويان را ديده بودم كه در كنار هم، با وحدت و يكدلي حضور
داشتند و مقاومت كردند، از حدود ساعت 10-11 كه تيراندازي آغاز شد تا آخر شب كه
مجروحان را به بيمارستان ها منتقل مي كرديم، من بودم و همه صحنه هاي حضور و مقاومت
را ديدم.
پيشنهاد اوليه اجراي سرود از طرف دوست هنرمندم، آقاي منصور تهراني بود
و من سرود را نه براي فيلم كه به عشق دانش آموزان و دانشجوياني خواندم كه در آن
روزها شاهد حضور و رشادت هايشان بودم. خبررساني آن روزها به صورت دست نوشته بود و
روي نرده ها و ديوارها خبر شهادت ها نوشته مي شد و ما هر روز شاهد شهادت عده اي از
دوستان و دانش آموزان و دانشجويان و در يك كلمه مردم بوديم.
¤ يعني ابتداي سال 58 سرود را اجرا كرديد؟
فروردين 58 اجرا شد و سال 59 به عنوان اولين سرود مجوزدار وزارت فرهنگ
و ارشاد اسلامي به صورت كاست وارد بازار شد . www.bultannews.com
9- خصوصیات یک شعر خوب چیست؟ (4مورد را بنویسید)
- ایجاد یک رابطه دوگانه ، باشاعر و با مخاطب
- همراه با فکر سروده شود نه به واسطه ی فکر کردن
- استفاده از الفاظ روان و امروزی(مستعمل) برای درک بهتر
- بکربودن الفاظ شعر
- مساوات از ابتدا تا انتهای شعر(از ابتدا تا انتها زیبایی خود را حفظ کند)
- فضاهای زندگی معمول را به تصویر بکشد
- اگردر شعر تخیل نباشد مخصوصا برای سرود چیز جالبی در نمی آید.
- استفاده از زنگ کلمات : مثل لرزش ، آتش – بعضی کلمات زنگ مخصوص خود را دارند.
- نباید یک جای طولانی در شعر باشد (برای سرود) بیتهای بلند به قسمتهای کوتاه تبدیل شود .
10- شعر زیر را تقطیع کنید و وزن آن را بنویسید : توانا بود هر که دانا بود زدانش دل پیر برنا بود
U ـ ـ U ـ ـ U ـ ـ U ـ (تَ وا نا بُ ود هر ک دا نا بُ ود )
U ـ ـ U ـ ـ U ـ ـ U ـ (ز دا نش د لِ پی ر بر نا بُ ود)
11- شکل نت ها بر روی خطوط حامل ( از نظر میزان کشش ) چگونه است؟
با در نظر گرفتن شکل های مختلف برای هر نت می توان مدت زمان آن را تعیین نمود . رابطه بین شکل نت ها و زمان آنها در زیر آمده است :
![]()
نت ها به ترتيب از كند به تند عبارتند از:
نت گرد (4ضرب) نت سفيد(2ضرب) نت سياه (1ضرب) نت چنگ(نیم ضرب) نت دولاچنگ (یک چهارم ضرب) نت سه لا چنگ(یک هشتم ضرب) و نت چهار لا چنگ(یک شانزدهم ضرب)
.شكل نت ها را در تصوير ببينيد:
![]()
به نام خدا
طراحی برنامه ی مراسم آغازین مقطع ابتدایی
1- بررسی وضع موجود
در این مرحله موارد زیر باید مورد توجه قرار گیرد :
- تشکیل ستاد مراسم آغازین آموزشگاه متشکل از : مدیر ، معاون آموزشی ، معاون پرورشی ، مربی تربیتی ، مربی بهداشت ، مربی تربیت بدنی ، مشاور ، نماینده معلمان ، رئیس شورای دانش آموزی
- اطلاع از آمار کل دانش آموزان و آمار هرکلاس و پایه ی تحصیلی
- طرح ها و برنامه های خاصی که سال قبل اجرا شده
- طرح ها و برنامه های پیشنهاد شده جهت سال تحصیلی جاری
- شناسایی قاریان قرآن مدرسه و دانش آموزان فعال در اجرای برنامه ها
- شناسایی دانش آموزان علاقمند به مشارکت و همکاری در اجرای برنامه ها
- ارزیابی برنامه های مراسم آغازین سال قبل به منظور بهره گیری از نقاط قوت و ضعف آن در برنامه های آتی
- هماهنگی جهت بهره گیری از تخصص کلیه همکاران در اجرای مراسم به تناسب موضوع
2- تعیین محدودیت ها و امکانات
- در نظر گرفتن جایگاه مناسب جهت اجرای مراسم
- تهیه ی پرچم جمهوری اسلامی و میله پرچم و در صورت نیاز خط کشی جایگاه
- آماده سازی سیستم صوتی
- تهیه تابلو اعلانات ویژه مراسم آغازین
- تشکیل گارد پرچم وتهیه کلاه و لباس مورد نیاز
- آماده سازی متن دعا و نیایش مراسم آغازین
- تهیه میله ی پرچم سیار برای روزهایی که به دلیل شرایط جوی نا مناسب برنامه ها در سالن مدرسه یا نمازخانه اجرا می شود .
3-تعیین حیطه های یادگیری وتغییر رفتار
1- حیطه ی شناختی
- کسب اطلاعات در زمینه های فرهنگی ، اجتماعی ، سیاسی و اعتقادی
2- حیطه ی عاطفی
- ایجاد شور و نشاط در دانش آموزان و تقویت روحیه ی همکاری و همبستگی
3- حیطه ی روانی – حرکتی
- ایجاد نظم و هماهنگی در فعالیتهای روزانه مدرسه
4- تعیین هدفهای کلی ، جزئی و رفتاری در حیطه های سه گانه
هدف کلی :
تأمین نشاط و شادابی در فضای مدرسه و حضور فعال دانش آموزان در فعالیتهای آموزشی وپرورشی
اهداف جزئی :
- ایجاد شور ونشاط در دانش آموزان
- ایجاد آمادگی به منظور امر یادگیری
- توانمند سازی دانش آموزان در ابعاد مختلف جسم و روان
- تقویت روحیه ی تعاون و همکاری بین دانش آموزان
- تقویت مهارتهای دانش آموزان در ارتباط با دیگر همسالان
- هدایت استعدادهای بالقوه و بهره برداری از آن
- بیان نکات تربیتی و آموزشی توسط مسئولین مدرسه
- ایجاد نظم و هماهنگی از ابتدای شروع فعالیت روزانه
هدفهای رفتاری در حیطه ی شناختی
دانش آموزان :
- در زمینه های فرهنگی ، اجتماعی ، سیاسی و اعتقادی اطلاعات جدیدی کسب می کنند . ( دانش )
- با قوانین و مقررات مدرسه آشنا می شوند. ( دانش )
- احادیثی از پیامبر(ص) و ائمه معصومین (ع) یاد می گیرند. ( دانش )
- نکات تربیتی و آموزشی را فرامی گیرند . ( دانش )
- قوانین و مقررات مدرسه را رعایت می کنند .(کاربرد)
- در مناسبت های مختلف مقاله هایی را که تهیه کرده اند برای دیگران می خوانند.(ترکیب)
هدفهای رفتاری در حیطه عاطفی
دانش آموزان :
- به موقع در مراسم شرکت می کنند .(توجه)
- در اجرای برنامه ها و برقراری نظم همکاری و مشارکت می کنند .(واکنش)
- در زمینه ی طرح های مختلف ومناسبت ها مطالبی مانند شعر و مقاله تهیه می کنند.(ارزش گذاری)
- برای تلاوت صحیح و زیبای آیات قرآن با تکرار و تمرین خود را آماده می کنند .(ارزش گذاری)
هدفهای رفتاری در حیطه ی روانی – حرکتی
- دانش آموزان کوچکتر برای تشکیل صف و اجرای برنامه ها در روزهای آغاز سال تحصیلی به بزرگترها نگاه می کنند و از آنها تقلید می کنند وبا گذشت زمان مراحل : اجرای مستقل ، سرعت و دقت عمل و هماهنگی حرکات را پشت سر می گذارند و زمانی فرا می رسد که به صورت عادی و بدون کمک دیگران در صف می ایستند ، شعارها را تکرار می کنند و روزهایی که اجرای برنامه به عهده آنهاست به اجرای برنامه می پردازند .
- دانش آموزان حرکات ورزشی را با نگاه کردن به مربی تکرار می کنند . (تقلید)
- و در ادامه با صدای سوت مربی آن حرکت را اجرا می کنند . (اجرای مستقل )
5- تهیه ی طرح ها و تعیین فعالیتهای آموزشی
- تهیه و تنظیم تقویم اجرایی
- تهیه ی جدول اجرای مراسم آغازین و لیست گروههای برگزار کننده
- تهیه شعار هفته از احادیث پیامبر اکرم (ص) و ائمه معصومین(ع)
فعالیت ها شامل:
1- برنامه های مستمر و ثابت
تلاوت قرآن کریم ، به اهتزاز در آوردن پرچم مقدس جمهوری اسلامی (اولین روز هر هفته) ، ورزش آغازین ( هر روز 3 الی 4 دقیقه ) ، مهدی شناسی (روزهای دوشنبه) ، پیامهای بهداشتی ( هر روز) ، ذکر و مناجات ( ذکر روزهای هفته ، دعای فرج ، مناجاتهای کوتاه )
2- برنامه های غیر مستمر و متغیر
- ذکر احادیث ائمه معصومین (ع) باترجمه
- ارائه ی پیامهای اخلاقی با استفاده از داستانهای کوتاه قرآنی ، ادبی و زندگینامه ی ائمه معصومین (ع)
- آموزش مهارتهای زندگی و مهارتهای تحصیلی
- تقدیر از دانش آموزان کوشا در عرصه های مختلف
- اجرای سرود همگانی با محتوای اعتقادی ، ملی ، مذهبی
- اجرای فریادهای شادی با استفاده از نوارهای سازمان دانش آموزی
- ارائه مطالب متناسب با مناسبت های شمسی و قمری
- برگزاری مسابقات شاد(علمی ، قرآنی ، مهارتی)
- معرفی تازه های کتاب
- بیان مطالب با توجه به مسائل روز توسط مربی
6- گزینش محتوا
- کتاب ترنّم آغازین ویژه دوره ی ابتدایی ( شامل قرآن ، حدیث ، شعار هفته ، دعا و مناجات ، پیامهای بهداشتی ، زندگینامه ی معصومین (ع) ، مناسبت ها و فریادهای شادی)
- طرحهای ارائه شده از سوی اداره آموزش و پرورش
- مطالب و مقالات دانش آموزان
7- تعیین روشهای مناسب
با توجه به روحیه ی تنوع طلبی دانش آموزان و گوناگونی موقعیّت ها و عوامل تأثیرگذار در امر تعلیم و تربیت ، لزوم تنوع روشها نیز امری ضروری است .
- روش کلاسی ( هر روز یک کلاس یا هر هفته یک کلاس )
- روش موضوعی (اختصاص برنامه های هر هفته به یک موضوع اخلاقی ، قرآنی ، ورزشی ، بهداشتی و ...)
8- تعیین شرایط لازم جهت اجرا
- اجرای مراسم در شرایط جوی مناسب در حیاط مدرسه و جایگاه مراسم و با حضور همکاران انجام شود ودر فصل زمستان و هنگام بارندگی در سالن مدرسه
- هماهنگی با مدیر مدرسه جهت اختصاص بودجه لازم برای تهیه ی جوایز مسابقاتی که برگزار می شود وتقدیر از دانش آموزان فعال ، همچنین تدارک پذیرایی اعیاد و مناسبت های خاص
9- اجرای آزمایشی برنامه
برنامه های اجرا شده در مهرماه را می توان مورد ارزیابی قرار داد و نقاط ضعف و قوت برنامه ها را بررسی کرد .
10- تنظیم برنامه زمانی برای فعالیتها
مدت زمان اجرای برنامه در هر روز 15 دقیقه می باشد ، مگر روزهایی که برنامه های ویژه پیش بینی شده باشد .
11-ارزشیابی و اصلاح برنامه براساس یافته های ارزشیابی
- جهت ترغیب دانش آموزان دراجرای بهتر، برنامه ها ی اجرا شده در هر ماه ارزیابی و بهترین گروهها تشویق شوند .
- ارزشیابی بر اساس ملاک هایی چون : تلاوت صحیح قرآن و صوت زیبا ، همکاری و هماهنگی ، تنوع برنامه ها ، نظم و ارتباط برنامه ها با مناسبت ها صورت گیرد .
- تهیه دفتر ثبت فعالیتهای گروهها همراه با جدول امتیازدهی برای ارزیابی برنامه ها .
- بعداز ارزیابی و تشویق بهترین گروهها ، نقاط قوت و ضعف برنامه های این گروهها بیان شود تا در اجرای برنامه های آینده مورد توجه قرار گیرد .